Azal lau baten gainean (paperean, mihisean, argazkian...) hiru dimentsiotako errealitatea    irudikatzea aspaldiko erronka izan da. Altamirako bisonteetatik “Avatar” pelikularaino, gizakiak bolumena eta sakontasuna irudikatzeko teknika batzuk erabili izan ditu emaitza desberdinekin. Holako teknika bat irudi anaglifikoena da. Nik 70 hamarkadan, GRAND FUNK-en “Shinin´On” LP-ko azalean ezagutu nuen. Oso deigarria izan zen niretzako nola sortzen den hiru dimentsiotako efektua urdin-gorriz betaurrekoak erabiliz (berde-gorria izan daitezke ere).

Geroztik irudi anaglifikoak iragarkietan, artean, publizitatean, zineman eta beste zenbait gunetan ikusi izan ditut, eta gaur egun ere liluratzen naute.

Praktikara eraman nahi dutenentzat Photoshopeko tutoriala aurkitu dut , norberak bere argazki anaglifikoak egin ditzan.

A!, eta betaurrekoak kartulina eta bi koloretako zelofanarekin, di-da, listo!

Roger Dean ilustratzaile handiaren miresleak (neu barne) txundituta eta harrituta daude, baita moskeatuta ere,  James Cameron-en azken pelikulan, “AVATAR”-en hain zuzen ere, kreditoen artean ez baita bere izena agertzen.

Kontutan hartzen bada Roger Dean-ek bere marrazki eta irudietan sortutako munduak (mendi flotagarriak, arkuak, zuhaitzak, bide esekiak, dragoiak…) Pandora planetan dauden, “AVATAR”-en eszenatoki bihurturik, ezin da ulertu holako “ahaztu izana”

“AVATAR” pelikula dagokionez, bere gidoiaren planteamendua ez da oso berria zinean askotan gai antzekoak landu direlako (“Bailando con lobos” eta “Pocahontas”-en esaterako): protagonista planetako giza-basatien alde jartzen da eta, bertako beste bat bihurturik, menperatu nahi dutenen aurka borroka egingo du.

Benetan harrigarria dena eszenografia da, Pandora planeta, eta batez ere erabilitako teknologi berriak hiru dimentsiotan, 3D-n, filmatzeko. Horretarako James Cameron urte asko zain egon da unea iritsi arte, berak aitortu duen bezala.

Labur esanda, eta nire emaztearen hitzetan, “ze pelikula ederra!, liluratu egin nau!”. Ikusgarria benetan, di-da pasatzen zaizu, konturatu nahi duzunerako amaitu egin da nahiz eta bi ordu t’erdi pasatxo iraun.

Sarrerak garestiagoak izan arren, “AVATAR” 3D-ko zinema aretoan ikusi egin behar da Roger Dean-ek sortutako munduaz gozatzeko James Cameron-en eskutik.

(*) Post honetako Roger Dean-en irudiak eta “AVATAR”-eko Pandora bideoa konparatu daitezke euren arteko antza dagoen ala ez ikusteko.

Aste honetan, gogokoan dudan artista baten obrak zuzenean ikusteko aukera izan dut: H.R.Giger.
Donostiako Kursaaleko Kubo erakusketa aretoan Giger-en lanen 60. hamarkadatik gaur egun arteko atzera begirakoa dago.
Paradixokoa dirudi arren, artista grafiko hau musikaren bitartez ezagutu nuen, Emerson, Lake & Palmer, rock sinfonikoko talde baten diskarako azala egin baitzuen; handik aurrera bere lanari jarraitu egin diot.

Orokorrean, jendeak zinerako egin zuen lana baten batengatik ezagutzen du, “Alien, zortzigarren bidaiaria” Ridley Scott-en pelikulako kreatura-munstroarengatik hain zuzen ere.

H.R. Giger gainera biomekanika-ren sortzailea da: bizi-ehunak, hezurrrak eta metalak sinbiosean fusionatzen ditu eta, aerografoa erabiliz (maisua da bere erabileran), liluragarriak diren izaki eta mundu fantastikoak sortzen ditu.

Erakusketa Erregeen egunerarte egongo denez, ziur beste behin edo gehiago pasatuko naizela handikan; luxua da Giger-en obrak ikustea, argazki eta liburuetan galtzen diren tono, kolore eta xehetasuak bertan ikusiz.

Itsasoak, ahal duen neurrian, botatzen diogun zabor guztia bueltatzen digu. Baina, batzutan, itzulitakoaren artean sorpresak topatzen ditugu; argazkietan ikus daitekeen bezala.

Jatorriz naturala zena, itsasoaren lana dela medio eraldatuta, kutsu artistiko batekin iritsi zaigu. Eta horrela pentsatu omen dute herriko surfer-ek, zeren mareak hondartzaraino ekarritako zuhaitzetako enbor eta sustrai batzuk berreskuratu baitituzte eta Zarauzko Malekoiko jardinera batean eskultura gisa ipini dituzte.

Egia esan, neri bi “eskultura” horiek Giger ilustratzailearen lana (Alien-en ikonografiaren sortzailea) gogorarazten didate; ziur berak eragozpenik gabe sinatuko lituzkeen!

Ea, egunen batean, holakoren bat (bainan txikia, noski!) neuk ere aurkitzen dudan etxera eramateko!

.

Gure kaleetan dauden eskulturek eraso asko jasan behar dute. Bertako eguraldiaren eraginak (euriak, izotza, haizeak, eguzkia...), eta nabariago den kutsadurarena alde batera utzirik, batez ere izaki bizidunen ekintzak nozitu behar dituzte, batzuk oharkabeak (animalienak: hegaztien zirinak, txakurren pixak...) eta besteak nahita eginak –gizakienak- (pintaketak, errotulazioak, kartel itsatsiak, marradurak...). Gainera eskultura egiteko erabili den materiala “biguna” bada -egurra edota burdinaren kasuan-, denboraren poderioz, eskulturaren jatorrizko oroipen bat besterik ez edukitzea gerta daiteke.

Zerbait antzekoa gertatu da Zarautzen dagoen Jose Antonio Legorbururen “Izenburu gabe” eskulturarekin. Jatorriz, margotutako burdinezko bost tutuz osatuta zegoen, eta denborarekin herdoiltzen joan zen penagarri geratu arte. Zorionez, aurten udaletxekoek animatu dira eta eraberritu dute: tutu zaharrak kendu eta altzairu herdoiltezinezkoak ipini (gehiago iraun dezaten edo) eta dirmargotu dituzte Andu Lertxundiren testu berriak erabiliz.

Beraz, Legorbururen eskulturak lifting-ez bilakaera artistikoa izan duela esan daiteke.

.

.

.